Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programında Yeni Dönem
16 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan 2026/2 Sayılı Genelge ile programın kapsamı ve belgelendirme esasları yeniden düzenlenmiş, ardından 29 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan güncellenmiş "Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı Kapsamında Yapılacak Yetkilendirme ve Tetkiklere İlişkin Usul ve Esaslar" ile uygulama süreci daha ayrıntılı ve sistematik hale getirilmiştir.
İlk bakışta küçük gibi görünen bu revizyonlar, aslında sürdürülebilir turizm denetimlerinin geleceğini şekillendirecek önemli değişiklikler içeriyor.
Belge ve Sertifika Kavramları ilk kez net olarak ayrıldı.Yeni düzenleme ile program iki farklı seviyede tanımlanıyor.
İkinci Aşama: Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı Belgesi
Üçüncü Aşama: Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı Sertifikası (GSTC uyumlu)
Bu ayrım yalnızca isim değişikliği değil; uluslararası kabul gören GSTC sertifikasyonunun artık ayrı bir statü olarak ele alınacağını gösteriyor.
Risk Bazlı Denetim Modeline Geçiliyor: Temmuz revizyonuyla birlikte denetim anlayışı da değişiyor.
Artık her tesis;
yüksek risk,
düşük risk veya
son derece düşük risk
olarak sınıflandırılacak.
Tetkik süresi ve gözetim yöntemi bu risk seviyesine göre belirlenecek.
Bu yaklaşım, ISO yönetim sistemlerinde uzun süredir uygulanan risk temelli denetim modelinin turizm sektörüne daha belirgin şekilde yansıtılması anlamına geliyor.
Uzaktan Tetkik Dönemi Genişliyor: Yeni düzenleme, özellikle gözetim tetkiklerinde dijital uygulamaların önünü açıyor.
Düşük riskli tesislerde bazı gözetim tetkikleri uzaktan gerçekleştirilebilecek. Ayrıca, belge veya görsel kayıtlarla doğrulanabilen uygunsuzlukların kapatılması için her durumda yeniden saha ziyareti yapılması gerekmeyecek.
Bu yaklaşım hem işletmeler hem de uygunluk değerlendirme kuruluşları açısından zaman ve maliyet avantajı sağlayabilecek.
Denetim Süreleri Standartlaştırıldı: Revizyonla birlikte süreç yönetimi de daha disiplinli hale getirildi.
Yeni düzenlemeye göre;
başvuru alındıktan sonra 7 gün içinde tetkik planı hazırlanacak,
sözleşme 7 gün içinde imzalanacak,
imzanın ardından en geç 30 gün içinde tetkik gerçekleştirilecek.
Ayrıca uygunsuzlukların giderilmesi için verilen süre sonunda eksikliklerin kapatılmaması halinde ilk belgelendirme talebi reddedilecek, gözetim tetkiklerinde ise sertifika iptal edilebilecek.
Tetkikçiler İçin Daha Sıkı Kurallar:
Temmuz revizyonu yalnızca otelleri değil, belgelendirme kuruluşlarını da yakından ilgilendiriyor.
Yeni düzenlemeyle;
GSTC eğitimli tetkikçi istihdamı,
etik taahhütnamesi,
tarafsızlık yükümlülüğü,
kriterler dışında bilgi ve belge talep edilmemesi,
danışmanlık ile belgelendirme faaliyetlerinin kesin şekilde ayrılması
gibi hükümler daha ayrıntılı hale getirildi.
Bu düzenlemelerin amacı, tüm belgelendirme kuruluşlarında aynı kalite seviyesinin sağlanması ve uygulama farklılıklarının azaltılmasıdır.
Otelleri Neler Bekliyor?
Revizyon, sürdürülebilirlik kriterlerini kökten değiştirmiyor. Buna karşın denetim sistemini daha şeffaf, daha izlenebilir ve daha standart hale getiriyor.
Konaklama tesisleri açısından öne çıkan başlıklar şunlar:
- Belge ve sertifika seviyelerinin doğru yönetilmesi,
- Risk temelli denetim anlayışına hazırlıklı olunması,
- Dijital kayıt ve kanıt yönetiminin güçlendirilmesi,
- Gözetim tetkiklerine sürekli hazır olunması,
- Sürdürülebilirlik uygulamalarının yalnızca denetim dönemlerinde değil, yıl boyunca etkin şekilde sürdürülmesi.
Belge Geçerlilik Süresi 3 Yıla Çıkarıldı
Konaklama tesislerini doğrudan etkileyen en önemli değişikliklerden biri de belge ve sertifika geçerlilik sürelerinin uzatılması oldu. 2025 yılında yayımlanan düzenlemeye göre Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı kapsamındaki belge ve sertifikalar bir yıl geçerliydi ve işletmeler her yıl yeniden belgelendirme sürecine girmek zorundaydı. 16 Nisan 2026 tarihli Genelge ile bu uygulama değiştirilerek; 2. Aşama Belgeleri 3. Aşama Sertifikaları için geçerlilik süresi üç yıl olarak belirlendi. Ayrıca daha önce düzenlenmiş mevcut belge ve sertifikaların da düzenlenme tarihinden itibaren 3 yıl geçerli olacak şekilde güncellenmesi hüküm altına alındı.
Bu Değişiklik Oteller İçin Ne Anlama Geliyor?
İlk bakışta belge süresinin uzatılması, işletmeler için önemli bir kolaylık gibi görünse de sistem tamamen "üç yıl boyunca denetimsiz" bir yapıya dönüşmüyor. Tam tersine, 29 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan Usul ve Esaslar, üç yıllık belge sisteminin nasıl yönetileceğini ayrıntılı şekilde tanımlıyor. Yeni düzenlemeye göre; Belge ve sertifikaların geçerlilik süresi 3 yıl olacak. Ancak özellikle 3. Aşama Sertifikası kapsamında, belge geçerlilik süresi boyunca 1. ve 2. gözetim tetkikleri gerçekleştirilecek.Gözetim tetkiklerinin süresi içinde tamamlanmaması durumunda sertifika iptal edilebilecek. Bu yaklaşım, klasik "her yıl yeniden belge" modelinden uzaklaşıp, uluslararası yönetim sistemi standartlarında olduğu gibi 3 yıllık belgelendirme + periyodik gözetim modeline geçildiğini gösteriyor.
Denetim Anlayışı Değişiyor
Yeni sistemin temel felsefesi artık belgeyi her yıl yeniden düzenlemek değil, işletmenin sürdürülebilirlik performansını üç yıllık bir döngü boyunca sürekli izlemek. Bu kapsamda; risk bazlı tetkik planlaması, gözetim denetimleri, uzaktan doğrulama uygulamaları, uygunsuzlukların etkin şekilde takip edilmesi çok daha fazla önem kazanacak.
Belge süresinin 1 yıldan 3 yıla çıkarılması, ilk bakışta yalnızca idari bir kolaylık gibi algılanabilir. Ancak aslında bu değişiklik, sürdürülebilir turizm denetim sisteminin uluslararası belgelendirme mantığına yaklaştırıldığını gösteriyor. Artık odak noktası "her yıl yeni belge almak" değil; üç yıl boyunca sürdürülebilirlik performansını kesintisiz sürdürmek ve bunu gözetim tetkikleriyle kanıtlamak olacak. Bu nedenle oteller için yeni dönemin başarısı, yalnızca belgelendirme denetimine hazırlanmakla değil; sürdürülebilirlik uygulamalarını günlük operasyonların ayrılmaz bir parçası haline getirmekle mümkün olacak.
Sonuç olarak 29 Temmuz 2026 revizyonu, Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı'nın kriterlerini değiştirmekten çok, denetim sistemini olgunlaştıran ve uluslararası uygulamalarla daha uyumlu hale getiren bir güncelleme niteliği taşıyor.
Turizm sektöründe sürdürülebilirlik artık yalnızca bir belge alma süreci değil; risk odaklı yönetim, sürekli iyileştirme ve güvenilir belgelendirme anlayışına dayanan bütüncül bir yönetim sistemi olarak şekillenmeye devam ediyor.
29 Temmuz 2026 tarihli Usul ve Esaslar için ulaşım linki: